Shloka 17
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
तुलसीमग्रतः कृत्त्वा कम्पाकूले तपः कुरु / इत्यादिश्य महादेवस्तत्रैवान्तरधीयत
Transliteration
tulasīmagrataḥ kṛttvā kampākūle tapaḥ kuru / ityādiśya mahādevastatraivāntaradhīyata
Translation
Stelle Tulasi vor dich hin und übe Askese am Ufer der Kampā. Nachdem er so angewiesen hatte, verschwand Mahādeva sogleich an eben diesem Ort.
Word by Word
तुलसीम्Tulasī (plant)
तुलसीम्:
Karma (कर्म/Object of ‘कृत्वा’)
TypeNoun
Rootतुलसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अग्रतःin front
अग्रतः:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (in front)
कृत्वाhaving placed/made
कृत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund), ‘having made/placed’
कम्पा-कूलेon the bank of the Kampā (river)
कम्पा-कूले:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootकम्पा (प्रातिपदिक) + कूल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: कम्पायाः कूले); नपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
तपःausterity
तपः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कुरुdo
कुरु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
इतिthus
इति:
Vacana-paryavasana (वचन-पर्यवसान)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरण-समाप्तिसूचक (quotative particle)
आदिश्यhaving instructed
आदिश्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-दिश् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्यय (Gerund), ‘having instructed/commanded’
महादेवःMahādeva (Śiva)
महादेवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् देवः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक
एवindeed/just
एव:
Sambandha/Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphatic particle)
अन्तरधीयतdisappeared
अन्तरधीयत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअन्तर्-धा (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद