Shloka 96
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
अग्रतः सर्बदेवानामाश्रयेण प्रपश्यताम् / बिम्बं कृत्वात्मना बिम्बे संप्रविश्य स्थितां च ताम् / दृष्ट्वा भूयो नमस्कृत्य पुनः प्रार्थितवान्विधिः
Transliteration
agrataḥ sarbadevānāmāśrayeṇa prapaśyatām / bimbaṃ kṛtvātmanā bimbe saṃpraviśya sthitāṃ ca tām / dṛṣṭvā bhūyo namaskṛtya punaḥ prārthitavānvidhiḥ
Translation
Vor allen Göttern, während sie im Schutz des Zufluchtsortes schauten, erschuf Sie aus ihrem eigenen Selbst ein heiliges Abbild und trat in dieses Abbild ein, darin verweilend. Als Vidhi (Brahmā) dies sah, verneigte er sich abermals und bat erneut.
Word by Word
अग्रतःin front
अग्रतः:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
सर्वदेवानाम्of all the gods
सर्वदेवानाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootसर्व-देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; समासः कर्मधारयः (सर्वे देवाः)
आश्रयेणby/with (their) support; as a refuge
आश्रयेण:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootआश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
प्रपश्यताम्let them behold / (as they) behold
प्रपश्यताम्:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootप्र-√पश् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद; मध्यमपुरुषार्थे न, किन्तु वर्तमानकाले तृतीयपुरुष?; रूपम्: प्रपश्यताम् = लोट् (Imperative) 3rd person plural/dual?; व्यवहारतः: ‘(while) they were looking on’ इति सन्दर्भे—लट्/लृट् न, किन्तु शतृ-प्रत्ययस्य अपेक्षा; पाठरूपानुसारं: लोट्, तृतीयपुरुष, बहुवचन
बिम्बम्an image; a reflection
बिम्बम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootबिम्ब (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
पूर्वकालक्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)
आत्मनाby oneself
आत्मना:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
बिम्बेin the image
बिम्बे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootबिम्ब (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
संप्रविश्यhaving entered
संप्रविश्य:
पूर्वकालक्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-√विश् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्ययकृदन्त (Gerund)
स्थिताम्standing; situated
स्थिताम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Root√स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘ताम्’ इत्यस्य विशेषणम्
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
ताम्her
ताम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकालक्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund)
भूयःagain; once more
भूयः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (प्रातिपदिक/अव्ययप्रयोग)
Formअव्यय (adverb), पुनरर्थे
नमस्कृत्यhaving bowed; having saluted
नमस्कृत्य:
पूर्वकालक्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeVerb
Rootनमस्-√कृ (धातु)
Formल्यप् (Gerund) कृदन्त; ‘नमस्कृत्य’ = नमस्कारं कृत्वा
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
प्रार्थितवान्(he) requested; prayed
प्रार्थितवान्:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeVerb
Rootप्र-√अर्थ् (धातु)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Perfect participle/PPP-like), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तरि प्रयोगः
विधिःBrahmā (the Ordainer)
विधिः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन