Shloka 81
Śrīpura-Nirmāṇa-Prastāva (Inquiry into Śrīpura and its Construction) / “The Proposal to Build Śrīpura”
Devanagari script
विशिष्टा मदिरोद्याना मन्त्रिण्याः सततं प्रिया / ते नीपवृक्षाः सुच्छायाः पत्रलाः पल्लवाकुलाः / आमोदलोलभृङ्गालीझङ्कारैः पूरितोदराः
Transliteration
viśiṣṭā madirodyānā mantriṇyāḥ satataṃ priyā / te nīpavṛkṣāḥ succhāyāḥ patralāḥ pallavākulāḥ / āmodalolabhṛṅgālījhaṅkāraiḥ pūritodarāḥ
Translation
Dieser erlesene Madirā-Garten war der Mantriṇī stets lieb. Jene Nīpa-Bäume spendeten schönen Schatten, waren blattreich und voller junger Triebe; ihr Inneres war erfüllt vom Summen dufttrunkener Bienenschwärme.
Word by Word
विशिष्टाःexcellent/distinguished
विशिष्टाः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootवि-शिष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘नीपवृक्षाः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
मदिर-उद्यानाःintoxicating gardens (as it were)
मदिर-उद्यानाः:
समानााधिकरण (Appositional descriptor)
TypeNoun
Rootमदिर (प्रातिपदिक) + उद्यान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (मदिरं उद्यानं इव/मदिरास्वरूपाः उद्यानाः) — ‘नीपवृक्षाः’ इत्यस्य समानाधिकरण-विशेषणम्
मन्त्रिण्याःof the ministeress
मन्त्रिण्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमन्त्रिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
सततम्constantly
सततम्:
काल/प्रकार (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसततम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb; continuity)
प्रियाःdear/beloved
प्रियाः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘नीपवृक्षाः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
तेthose
ते:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
नीप-वृक्षाःnīpa trees
नीप-वृक्षाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनीप (प्रातिपदिक) + वृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः
सु-च्छायाःhaving good shade
सु-च्छायाः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय-उपसर्ग/उपपद) + छाया (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (सुन्दराः छायाः यस्य) — ‘नीपवृक्षाः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
पत्रलाःleafy
पत्रलाः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootपत्रल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘नीपवृक्षाः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
पल्लव-आकुलाःcrowded with sprouts
पल्लव-आकुलाः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootपल्लव (प्रातिपदिक) + आकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (पल्लवैः आकुलाः)
आमोद-लोल-भृङ्ग-अली-झङ्कारैःwith the humming of bee-swarms restless for fragrance
आमोद-लोल-भृङ्ग-अली-झङ्कारैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootआमोद (प्रातिपदिक) + लोल (प्रातिपदिक) + भृङ्ग (प्रातिपदिक) + अली (प्रातिपदिक) + झङ्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (आमोदे लोला भृङ्गालिः तस्याः झङ्काराः)
पूरित-उदराःhaving their hollows filled
पूरित-उदराः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootपूरि (धातु) + क्त (कृदन्त) + उदर (प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (पूरितम् उदरं येषाम्) — ‘नीपवृक्षाः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्