Shloka 31
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
तत्र गत्वा ज्वलज्ज्वालं वह्निप्राकारमण्डलम् / शतयोजनविस्तारामालोकयत् दुर्मतिः
Transliteration
tatra gatvā jvalajjvālaṃ vahniprākāramaṇḍalam / śatayojanavistārāmālokayat durmatiḥ
Translation
Dort angekommen, erblickte der Übelgesinnte den Ring einer Feuerumwallung, in lodernden Flammen, ausgedehnt über hundert Yojanas.
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त (gerund/absolutive), पूर्वक्रिया (having gone)
ज्वलज्ज्वालम्blazing with flames
ज्वलज्ज्वालम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootज्वलत् (कृदन्त) + ज्वाला (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (ज्वलन्ती ज्वाला यस्य), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; मण्डल-विशेषण (n. acc. sg.)
वह्निप्राकारमण्डलम्the circular enclosure of a fire-wall
वह्निप्राकारमण्डलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवह्नि + प्राकार + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वह्निना प्राकारः; प्राकारस्य मण्डलम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (acc. sg.)
शतयोजनविस्तारम्having a spread of a hundred yojanas
शतयोजनविस्तारम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशत + योजन + विस्तार (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (शतयोजनः विस्तारः), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; मण्डल-विशेषण (n. acc. sg.)
आलोकयत्saw, beheld
आलोकयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√लोक् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (3rd sg. impf.)
दुर्मतिःthe evil-minded one
दुर्मतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर्मति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (fem. nom. sg.)