Shloka 64
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
द्विशत्यक्षौहिणीसेनां गृहीत्वा भण्डसूनवः / क्रोधोद्यद्भ्रुकुटीक्रूरवदना निर्ययुः पुरात्
Transliteration
dviśatyakṣauhiṇīsenāṃ gṛhītvā bhaṇḍasūnavaḥ / krodhodyadbhrukuṭīkrūravadanā niryayuḥ purāt
Translation
Die Söhne Bhaṇḍas, nachdem sie zweihundert Akṣauhiṇī-Heere zusammengeführt hatten, zogen mit vor Zorn hochgezogenen, finster gekräuselten Brauen und grausamem Antlitz aus der alten Stadt hinaus.
Word by Word
dviśatyakṣauhiṇī-senāman army of two hundred akṣauhiṇīs
dviśatyakṣauhiṇī-senām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdvi-śatī + akṣauhiṇī + senā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन (sg.); समासः—द्विगु (numerical) + तत्पुरुष (akṣauhiṇī-senā)
gṛhītvāhaving seized/taken
gṛhītvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootgrah (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), ‘having taken’
bhaṇḍa-sūnavaḥthe sons of Bhaṇḍa
bhaṇḍa-sūnavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhaṇḍa + sūnu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा विभक्ति (1st/प्रथमा), बहुवचन (pl.); षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative)
krodha-udyat-bhrukuṭī-krūra-vadanāḥhaving fierce faces with brows raised in anger
krodha-udyat-bhrukuṭī-krūra-vadanāḥ:
Karta-anvaya Viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootkrodha + udyat (उद्+यत्, कृदन्त) + bhrukuṭī + krūra + vadana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा विभक्ति (1st), बहुवचन (pl.); बहुव्रीहि—‘whose face is fierce with eyebrows raised in anger’
niryayuḥwent forth/issued out
niryayuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootnir + yā (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन (pl.); परस्मैपद
purātfrom the city/fort
purāt:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; उपपद-प्रयोगः—‘from the city/fort’ (ablatival sense)