Shloka 8
बलाहकादिसप्तसेनानायकप्रेषणम् (Dispatch of the Seven Commanders beginning with Balāhaka) / Lalitopākhyāna War Continuation
Devanagari script
इति भण्डासुरेणोक्तः कुटिलाक्षः समाह्वयत् / बलाहकमुखान्सप्त सेनानाथान्मदोत्कटान्
Transliteration
iti bhaṇḍāsureṇoktaḥ kuṭilākṣaḥ samāhvayat / balāhakamukhānsapta senānāthānmadotkaṭān
Translation
Nachdem Bhaṇḍāsura so gesprochen hatte, rief Kuṭilākṣa die sieben Balāhakamukha herbei, hochmütige Heerführer, trunken vor Kampfeslust.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
भण्डासुरेणby Bhaṇḍāsura
भण्डासुरेण:
Kartr-karana (कर्तृ-निर्देश/तृतीया)
TypeNoun
Rootभण्डासुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/कर्तृ-हेतौ), एकवचन (Instrumental)
उक्तःspoken/addressed
उक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कुटिलाक्षः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
कुटिलाक्षःKuṭilākṣa (the crooked-eyed one)
कुटिलाक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुटिल-अक्ष (प्रातिपदिक; कुटिल + अक्ष)
Formबहुव्रीहि-समास (कुटिलाः अक्षी यस्य सः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समाह्वयत्summoned/called
समाह्वयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+आ+ह्वे (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular)
बलाहकमुखान्the Balāhakamukhas
बलाहकमुखान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबलाहक-मुख (प्रातिपदिक; बलाहक + मुख)
Formतत्पुरुष-समास, पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; बलाहकमुखान् इति विशेष्यस्य संख्या
सेनानाथान्army-commanders
सेनानाथान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसेना-नाथ (प्रातिपदिक; सेना + नाथ)
Formतत्पुरुष-समास (सेनायाः नाथाः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; बलाहकमुखान् इत्यस्य अपि विशेषण/अप्पोजिशन
मदोत्कटान्fierce with pride
मदोत्कटान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमद-उत्कट (प्रातिपदिक; मद + उत्कट)
Formतत्पुरुष-समास (मदेन उत्कटाः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सेनानाथान्/बलाहकमुखान् इति विशेष्यस्य विशेषणम्