Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

बलाहकादिसप्तसेनानायकप्रेषणम् (Dispatch of the Seven Commanders beginning with Balāhaka) / Lalitopākhyāna War Continuation

त्रिशताक्षौहिणीसेनां तां गृहीत्वा मदेद्धताः / प्रवेष्टुमिव विश्वस्मिन्कैकसेयाः प्रतस्थिरे

triśatākṣauhiṇīsenāṃ tāṃ gṛhītvā madeddhatāḥ / praveṣṭumiva viśvasminkaikaseyāḥ pratasthire

Jenes Heer von dreihundert Akṣauhiṇīs ergreifend und trunken vor Übermut brachen die Kaikaseya auf, als wollten sie in die ganze Welt eindringen.

triśatākṣauhiṇī-senāmthe army of three hundred akṣauhiṇīs
triśatākṣauhiṇī-senām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottriśatā (प्रातिपदिक) + akṣauhiṇī (प्रातिपदिक) + senā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; तत्पुरुषः: ‘army of three hundred akṣauhiṇīs’
tāmthat (army)
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; pronoun referring to senām
gṛhītvāhaving taken / having seized
gṛhītvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√grah (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा), indeclinable verbal form; prior action
mada-iddhatāḥpuffed up with pride
mada-iddhatāḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootmada (प्रातिपदिक) + iddha (√indh धातु, कृदन्त)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; तत्पुरुषः: ‘inflamed by intoxication/pride’
praveṣṭumto enter
praveṣṭum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootpra-√viś (धातु)
FormInfinitive (तुमुन्), indeclinable verbal noun
ivaas if
iva:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormParticle of comparison (उपमावाचक अव्यय)
viśvasmininto the world / in the universe
viśvasmin:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootviśva (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular
kaikaseyāḥthe Kaikaseyas
kaikaseyāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkaikaseya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; patronymic/tribal designation
pratasthireset out / marched forth
pratasthire:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√sthā (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural; ātmanepada