Shloka 82
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
स्फुरत्फलैः शरकुलैर्बभ्रुसेनां व्यमर्दयत् / इतस्ततश्चमूनाथविक्षिप्तशरकोटिभिः / विशीर्णगात्रा नकुला नकुलीं पर्यवारयन्
Transliteration
sphuratphalaiḥ śarakulairbabhrusenāṃ vyamardayat / itastataścamūnāthavikṣiptaśarakoṭibhiḥ / viśīrṇagātrā nakulā nakulīṃ paryavārayan
Translation
Mit Pfeilscharen, deren Spitzen funkelten, zermalmte er das Heer der Babhrū; und durch die Pfeilmillionen, die der Heerherr hierhin und dorthin schleuderte, umringten die Nakula, an Gliedern zerschmettert, die Nakulī.
Word by Word
स्फुरत्फलैःwith flashing points
स्फुरत्फलैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootस्फुरत्-फल (प्रातिपदिक; स्फुर् धातु से शतृ)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘स्फुरन्ति फलानि येषाम्’/‘स्फुरत् फलम्’ (with flashing tips)
शरकुलैःby clusters of arrows
शरकुलैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootशर-कुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘शराणां कुलैः’ (masses/collections of arrows)
बभ्रुसेनाम्the Babhrus’ army
बभ्रुसेनाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबभ्रु-सेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘बभ्रूणां सेना’ (the Babhrus’ army)
व्यमर्दयत्(he) crushed/pressed down
व्यमर्दयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-मृद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
इतस्from here
इतस्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb: from here/this side)
ततस्from there
ततस्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततस् (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb: from there/that side)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय अव्यय (conjunction)
चमूनाथविक्षिप्तशरकोटिभिःby crores of arrows hurled by the army-chief
चमूनाथविक्षिप्तशरकोटिभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootचमू-नाथ-विक्षिप्त-शर-कोटि (प्रातिपदिक; विक्षिप्त = कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग (कोटि), तृतीया, बहुवचन; ‘चमूनाथेन विक्षिप्तानां शराणां कोटिभिः’ (by crores of arrows hurled by the army-lord)
विशीर्णगात्राःwith shattered limbs
विशीर्णगात्राः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-शीर्ण-गात्र (प्रातिपदिक; शीर्ण = कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘विशीर्णानि गात्राणि येषाम्’ (whose limbs were shattered)
नकुलाःmongooses / Nakulas (warriors)
नकुलाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
नकुलीम्Nakuli (female)
नकुलीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनकुली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पर्यवारयन्they surrounded/encircled
पर्यवारयन्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-आ-वृ (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन