Previous Verse
Next Verse

Shloka 72

Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga

Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes

ततः प्राप्य तु सर्वेशं शुद्धबुद्धिं तमाश्रयत् / आभूतसंप्लवास्तत्र दश तिष्ठन्ति ते ऽज्वराः

tataḥ prāpya tu sarveśaṃ śuddhabuddhiṃ tamāśrayat / ābhūtasaṃplavāstatra daśa tiṣṭhanti te 'jvarāḥ

Dann, nachdem sie den Herrn von allem erreicht und sich mit geläutertem Geist an Ihn gehalten haben, verweilen dort jene Zehn, frei von Fieber und Leid, bis zur großen Pralaya.

tataḥthen/thereafter
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
FormAdverb (अव्यय-क्रियाविशेषण)
prāpyahaving attained
prāpya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpra-√āp (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), indeclinable; ‘having reached’
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (अव्यय), contrast/emphasis
sarva-īśamthe Lord of all
sarva-īśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsarva + īśa (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘sarveṣām īśaḥ’; Masculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
śuddha-buddhimof pure intellect
śuddha-buddhim:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśuddha + buddhi (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya (कर्मधारय) ‘śuddhā buddhiḥ’; Feminine stem buddhi used adjectivally; Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
āśrayattook refuge in/approached
āśrayat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√śri (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); parasmaipada
ā-bhūta-saṃplavāḥ(those lasting) up to the cosmic dissolution
ā-bhūta-saṃplavāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootā + bhūta + saṃplava (प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva (अव्ययीभाव) with ā- ‘up to’; plural substantive; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormAdverb of place (देशवाचक-अव्यय)
daśaten
daśa:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaśan (संख्याप्रातिपदिक)
FormNumeral (संख्या), Nominative (1st/प्रथमा), Plural sense; indeclinable-like usage with plural noun
tiṣṭhantiremain
tiṣṭhanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (धातु)
FormPresent (लट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन)
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
ajvarāḥfree from fever/affliction
ajvarāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootajvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); a- privative