Shloka 46
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
तषां तु मानसी ज्ञेया शुद्धा सिद्धिः परस्परात् / उक्ता लोकास्तु चत्वारो जनस्यानुविधिस्तथा / समासेन मया विप्रा भूयस्तं वर्त्तयामि वः
Transliteration
taṣāṃ tu mānasī jñeyā śuddhā siddhiḥ parasparāt / uktā lokāstu catvāro janasyānuvidhistathā / samāsena mayā viprā bhūyastaṃ varttayāmi vaḥ
Translation
Ihre Siddhi ist als geistige, reine Vollendung zu erkennen, die durch wechselseitige Verbundenheit geläutert wird; auch die vier Lokas und die Ordnung, der die Menschen folgen, wurden genannt. O Vipras, kurz will ich es euch nochmals darlegen.
Word by Word
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; सर्वनाम
tubut, indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विशेष/विरोधार्थ (particle)
mānasīmental
mānasī:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootmānasa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
jñeyāto be known
jñeyā:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeAdjective
Rootjñeya (कृदन्त/प्रातिपदिक; √jñā, तव्यत्/gerundive)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative: ‘to be known’)
śuddhāpure
śuddhā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootśuddha (कृदन्त/प्रातिपदिक; √śudh, भूतकृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
siddhiḥattainment, accomplishment
siddhiḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsiddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
parasparātfrom one another, mutually
parasparāt:
Apadana (अपादान/Ablative)
TypeNoun
Rootparaspara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (अव्ययवत् प्रयोगः), पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ/उत्पत्तौ (from mutuality/each other)
uktāḥsaid, declared
uktāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootukta (कृदन्त/प्रातिपदिक; √vac, भूतकृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (agreeing with lokāḥ)
lokāḥworlds, realms
lokāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
tuand/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषार्थ (particle)
catvāraḥfour
catvāraḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootcatvāra (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्याविशेषण
janasyaof people, of mankind
janasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootjana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
anuvidhiḥfollowing rule/procedure
anuvidhiḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootanuvidhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tathālikewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; ‘also/likewise’ (adverb)
samāsenabriefly, in summary
samāsena:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootsamāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; साधन/रीति (instrumental: in brief)
mayāby me
mayā:
Karta (कर्ता/Agent)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन
viprāḥO brahmins
viprāḥ:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), बहुवचन
bhūyaḥagain, further
bhūyaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootbhūyaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्त्यर्थ (again/further)
tamthat (topic)
tam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
vartayāmiI explain, I set forth
vartayāmi:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√vṛt (धातु) वर्तय (णिजन्त/causative stem)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)
vaḥto you
vaḥ:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी (4th/6th), बहुवचन; अत्र चतुर्थी (to you)