Previous Verse
Next Verse

Shloka 198

Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga

Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes

वायुरुवाच न शक्यं दिव्यया दृष्ट्या ज्ञातुं ज्ञानेन वा पुनः / चक्षुषा वै प्रसंख्यातुमतो ह्यन्ते न च द्विजाः

vāyuruvāca na śakyaṃ divyayā dṛṣṭyā jñātuṃ jñānena vā punaḥ / cakṣuṣā vai prasaṃkhyātumato hyante na ca dvijāḥ

Vāyu sprach: Weder durch göttliche Schau noch durch Erkenntnis ist es möglich, sie zu erfassen; auch mit den Augen kann man sie nicht genau zählen, o Dvijas, denn sie haben kein Ende.

vāyuḥVāyu
vāyuḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√vac (वच्)
FormPerfect (लिट्), Parasmaipada, 3rd person, Singular
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध)
śakyampossible
śakyam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Predicate complement)
TypeAdjective
Rootśakya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st), Singular; predicative adjective 'possible'
divyayādivine
divyayā:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; qualifying dṛṣṭyā
dṛṣṭyāby sight/vision
dṛṣṭyā:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootdṛṣṭi (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental (3rd), Singular
jñātumto know
jñātum:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeVerb
Root√jñā (ज्ञा)
FormInfinitive (तुमुन्)
jñānenaby knowledge
jñānena:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootjñāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental (3rd), Singular
or
:
Vikalpa (विकल्प/Alternative)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormDisjunctive particle (विकल्पार्थक अव्यय)
punaḥagain/further
punaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
cakṣuṣāwith the eye
cakṣuṣā:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootcakṣus (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental (3rd), Singular
vaiindeed
vai:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormEmphatic particle (निश्चयार्थक)
prasaṃkhyātumto count/enumerate
prasaṃkhyātum:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeVerb
Rootpra√saṃkhyā (सङ्ख्या)
FormInfinitive (तुमुन्)
ataḥtherefore
ataḥ:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootataḥ (अव्यय)
FormCausal/inferential adverb (तस्मात्-अर्थे) = 'therefore/for this reason'
hifor/indeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormEmphatic/causal particle (हेतौ/निश्चये)
anteat the limit/end
ante:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootanta (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular; 'at the end/limit'
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
dvijāḥO twice-born (Brahmins)
dvijāḥ:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Plural; vocative sense possible in address, but form is nominative plural