Shloka 28
मोहिनी-प्रादुर्भावः (Mohinī’s Manifestation) — Narrative Prelude to the Bhandāsura Cycle
Devanagari script
तं दृष्ट्वा कुपितः शूली त्रैलोक्यदहनक्षमः / तार्तीयं चक्षुरुन्मील्य ददाह मकरध्वजम्
Transliteration
taṃ dṛṣṭvā kupitaḥ śūlī trailokyadahanakṣamaḥ / tārtīyaṃ cakṣurunmīlya dadāha makaradhvajam
Translation
Als er ihn sah, geriet Śiva, der Dreizackträger, in Zorn, der die drei Welten zu verbrennen vermag. Er öffnete sein drittes Auge und verbrannte Makaradhvaja (Kāmadeva).
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having seen’
कुपितःangered
कुपितः:
Karta-anvayi (कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुपित (कृदन्त-प्रातिपदिक; कुप्/कुप्य् धातोः)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
शूलीthe trident-bearer (Śiva)
शूली:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशूलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचनम्; ‘शूल’धारी
त्रैलोक्य-दहन-क्षमःcapable of burning the three worlds
त्रैलोक्य-दहन-क्षमः:
Karta-anvayi (कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक) + दहन (प्रातिपदिक) + क्षम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘त्रैलोक्यस्य दहनम्’ तस्मिन् क्षमः)
तृतीयम्the third
तृतीयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचनम्; क्रमवाचक
चक्षुःeye
चक्षुः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचनम्
उन्मील्यhaving opened
उन्मील्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootउत्+मील् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having opened’
ददाहburned
ददाह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
मकरध्वजम्Makara-bannered one (Kāma)
मकरध्वजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमकरध्वज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचनम्; बहुव्रीहिः (‘मकरः ध्वजः यस्य’ = कामदेवः)