Shloka 32
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
स्वां तनुं स तदा ब्रह्मा समपोहत भास्वराम् / द्विधा कृत्वा स्वकं देहमर्द्धेन पुरुषो ऽभवत्
Transliteration
svāṃ tanuṃ sa tadā brahmā samapohata bhāsvarām / dvidhā kṛtvā svakaṃ dehamarddhena puruṣo 'bhavat
Translation
Da legte Brahmā seinen strahlenden Leib ab. Indem er seinen Körper in zwei Teile teilte, wurde er mit der Hälfte zur Gestalt des Purusha.
Word by Word
स्वाम्his own
स्वाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण
तनुम्body/form
तनुम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तदाthen
तदा:
Sambandha (सम्बन्ध/Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समपोहतremoved/cast off completely
समपोहत:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootसम् + अप√ऊह्/अप√वह् (धातु; ‘अपोहत’ from अप√ऊह्/ऊह् in sense ‘remove’)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: सम्+अप
भास्वराम्shining/luminous
भास्वराम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootभास्वर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (तनुम् विशेषयति)
द्विधाinto two
द्विधा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverb)
TypeIndeclinable
Rootद्विधा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (in two parts)
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल/Absolutive)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), ‘having done/made’
स्वकम्his own
स्वकम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootस्वक (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
देहम्body
देहम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अर्धेनwith one half
अर्धेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
पुरुषःa male/person
पुरुषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन