Shloka 28
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
क्रियावन्तः प्रजावन्तो महर्षिभिरलङ्कृताः / यदा तैरिह सृष्टैस्तु धर्म्माद्यैश्च महर्षिभिः
Transliteration
kriyāvantaḥ prajāvanto maharṣibhiralaṅkṛtāḥ / yadā tairiha sṛṣṭaistu dharmmādyaiśca maharṣibhiḥ
Translation
Sie waren tatkräftig und reich an Nachkommenschaft, geschmückt von den großen Rishis. Als jene Rishis hier Dharma und anderes erschufen.
Word by Word
क्रियावन्तःendowed with activity/rites
क्रियावन्तः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootक्रियावत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण
प्रजावन्तःhaving progeny/creatures
प्रजावन्तः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootप्रजावत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
महर्षिभिःby the great sages
महर्षिभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
अलङ्कृताःadorned/embellished
अलङ्कृताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअलङ्कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
यदाwhen
यदा:
Sambandha (सम्बन्ध/Temporal link)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb/conjunction)
तैःby them
तैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (सामान्यतः), तृतीया, बहुवचन; सर्वनाम
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
सृष्टैःcreated (by them)
सृष्टैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootसृज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थ
धर्म-आद्यैःby (beings) beginning with Dharma
धर्म-आद्यैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (आदि-तत्पुरुष: ‘धर्मः आदिः येषाम्’/beginning with dharma)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
महर्षिभिःby the great sages
महर्षिभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन