Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification

पितरो ह्यभवंस्तस्या सध्ये रात्र्यहयोः पृथक् / तस्मात्ते पितरो देवाः पितृत्वं तेषु तत्स्मृतम्

pitaro hyabhavaṃstasyā sadhye rātryahayoḥ pṛthak / tasmātte pitaro devāḥ pitṛtvaṃ teṣu tatsmṛtam

Aus jener Sandhyā, als Nacht und Tag getrennt wurden, entstanden die Pitṛs. Darum gelten sie als Pitṛ-Devas, und in ihnen wird das Vatersein überliefert.

pitaraḥthe Pitṛs / ancestors
pitaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masculine), Prathamā vibhakti (Nominative, 1st), Bahuvacana (plural)
hiindeed / for
hi:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormNipāta (particle), emphasis/causal nuance
abhavanbecame / were
abhavan:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
FormLaṅ lakāra (Imperfect), Prathama puruṣa (3rd person), Bahuvacana (plural), Parasmaipada
tasyāḥof her
tasyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (feminine), Ṣaṣṭhī vibhakti (Genitive, 6th), Ekavacana (singular)
sadhyein/among the Sādhyas (dual form)
sadhye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsadhya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masculine), Saptamī vibhakti (Locative, 7th), Dvivacana (dual)
rātri-ahayoḥof night and day
rātri-ahayoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrātri (प्रातिपदिक) + aha (प्रातिपदिक)
FormDvandva-samāsa; Napuṃsakaliṅga (neuter, as dvandva), Ṣaṣṭhī vibhakti (Genitive, 6th), Dvivacana (dual)
pṛthakseparately
pṛthak:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpṛthak (अव्यय)
FormAvyaya; adverb of separation
tasmāttherefore / from that
tasmāt:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormAblative-form used adverbially; Hetu/Apādāna sense (from that/therefore)
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masculine), Prathamā vibhakti (Nominative, 1st), Bahuvacana (plural)
pitaraḥthe Pitṛs
pitaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (Nom.,1st), Bahuvacana
devāḥgods
devāḥ:
Viśeṣya/Predicate nominative (प्रातिपदिकार्थ-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (Nom.,1st), Bahuvacana
pitṛtvamthe state of being Pitṛs / fatherhood
pitṛtvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpitṛtva (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga (neuter), Prathamā/ Dvitīyā vibhakti (Nom./Acc., 1st/2nd), Ekavacana (singular)
teṣuamong them
teṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī vibhakti (Locative, 7th), Bahuvacana
tatthat
tat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Prathamā/ Dvitīyā (Nom./Acc.), Ekavacana
smṛtamis remembered/considered
smṛtam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु)
FormKta-pratyaya (past passive participle), Napuṃsakaliṅga, Prathamā (Nom.,1st), Ekavacana; passive sense