Shloka 73
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
प्रणश्यति तदा सिद्धिः कालयोगेन नान्यथा / तस्यां सिद्धौ प्रनष्टायामन्या सिद्धिरजायत
Transliteration
praṇaśyati tadā siddhiḥ kālayogena nānyathā / tasyāṃ siddhau pranaṣṭāyāmanyā siddhirajāyata
Translation
Dann vergeht die Siddhi allein durch die Verbindung mit der Zeit (kāla-yoga), nicht anders. Ist jene Siddhi untergegangen, entsteht eine andere Siddhi.
Word by Word
प्रणश्यतिperishes/is destroyed
प्रणश्यति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √नश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
तदाthen
तदा:
क्रियाविशेषण (Adverbial—time/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of time)
सिद्धिःaccomplishment/success
सिद्धिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कालयोगेनby the conjunction/force of time
कालयोगेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकाल + योग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; समासः—कालस्य योगेन (षष्ठी-तत्पुरुष)
नnot
न:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial—manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) — ‘otherwise’
तस्याम्in that (situation)
तस्याम्:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम
सिद्धौwhen success (was)
सिद्धौ:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
प्रनष्टायाम्when (it) had perished
प्रनष्टायाम्:
सति-सप्तमी (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeAdjective
Rootप्र + नष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्त from √नश्)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — ‘having perished’; सति-सप्तमी (locative absolute) with ‘सिद्धौ’
अन्याanother
अन्या:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सिद्धिःsuccess/accomplishment
सिद्धिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अजायतarose/was born
अजायत:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद