Shloka 6
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
अन्धमन्यतमं बुद्धा भूमेरुद्धरणक्षमः / चकार तं तु देवो ऽथ पूर्वकल्पादिषु स्मृतः
Transliteration
andhamanyatamaṃ buddhā bhūmeruddharaṇakṣamaḥ / cakāra taṃ tu devo 'tha pūrvakalpādiṣu smṛtaḥ
Translation
Als er erkannte, dass es ein Ort tiefster Finsternis war, vollbrachte jener Deva, der die Erde zu heben vermag und in früheren Kalpas erinnert wird, diese Tat.
Word by Word
andhamblind/dark
andham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootandha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifier)
anyatamamvery/most (of another kind)
anyatamam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootanya-tama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तमप्-प्रत्ययान्त (superlative: 'one of the most/very')
buddhāhaving understood
buddhā:
Hetu (हेतु)/Purvakala-kriya
TypeVerb
Rootbudh (धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वक्रिया
bhūmeḥof the earth
bhūmeḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
uddharaṇa-kṣamaḥcapable of raising (it) up
uddharaṇa-kṣamaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootuddharaṇa (प्रातिपदिक) + kṣama (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/उपपद-भावः: 'capable of lifting up'), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
cakāramade/did
cakāra:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
tamhim/that
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; सर्वनाम
tuindeed/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअन्वय/विरोध-अव्यय (particle)
devaḥthe god
devaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formक्रमसूचक-अव्यय (then/now)
pūrva-kalpa-ādiṣuin former aeons etc.
pūrva-kalpa-ādiṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpūrva (प्रातिपदिक) + kalpa (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय/षष्ठीभावः: 'in earlier kalpas etc.'), पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), बहुवचन (Plural)
smṛtaḥis remembered/was called
smṛtaḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु) + kta (क्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)