Previous Verse
Next Verse

Shloka 139

Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala

Earth after Pralaya

ततस्तासु प्रनष्टासु विभ्रांतास्ताः प्रजास्तदा / क्षुधाविष्टास्तदा सर्वा जग्मुस्ता वै स्वयम्भुवम्

tatastāsu pranaṣṭāsu vibhrāṃtāstāḥ prajāstadā / kṣudhāviṣṭāstadā sarvā jagmustā vai svayambhuvam

Als jenes alles verschwunden war, gerieten die Wesen in Verwirrung; vom Hunger gepeinigt gingen sie allesamt zum Selbstgeborenen Brahmā (Svayambhū).

tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/connecting adverb)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण)
tāsuin/among those (women/ones)
tāsu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Plural (बहुवचन)
pranaṣṭāsuwhen (they) were lost/destroyed
pranaṣṭāsu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootpra-√naś (धातु) + naṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormPast passive participle (क्त/कृत), Feminine, Locative (7th), Plural; agreeing with tāsu
vibhrāntāḥconfused, bewildered
vibhrāntāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvi-√bhram (धातु) + bhrānta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormPast active/PPP usage (क्त), Feminine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; agreeing with prajāḥ/tāḥ
tāḥthose (they)
tāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Plural
prajāḥcreatures, subjects, people
prajāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Plural
tadāat that time
tadā:
Sambandha (सम्बन्ध/temporal)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya, temporal adverb (कालवाचक क्रियाविशेषण)
kṣudhā-āviṣṭāḥafflicted by hunger
kṣudhā-āviṣṭāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṣudhā (प्रातिपदिक) + ā-√viś (धातु) + āviṣṭa (कृदन्त)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) compound; kṣudhāyā āviṣṭāḥ = 'seized by hunger'; āviṣṭa (क्त), Feminine, Nominative, Plural
tadāthen
tadā:
Sambandha (सम्बन्ध/temporal)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya, temporal adverb
sarvāḥall
sarvāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Plural; agreeing with prajāḥ
jagmuḥwent
jagmuḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन)
tāḥthey
tāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Plural; resumptive pronoun
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis
svayambhuvamSvayambhū (the Self-born, Brahmā)
svayambhuvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsvayambhū (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); proper epithet of Brahmā