Shloka 92
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
तेषां ते यान्ति कर्माणि प्राक् सृष्टानि स्वयंभुवा / तान्येव प्रतिपद्यन्ते सृज्यमानाः पुनः पुनः
Transliteration
teṣāṃ te yānti karmāṇi prāk sṛṣṭāni svayaṃbhuvā / tānyeva pratipadyante sṛjyamānāḥ punaḥ punaḥ
Translation
Ihre Taten, die der Selbstgeborene einst zuvor erschuf, kehren zu ihrer eigenen Frucht zurück; und die Wesen, immer wieder erschaffen, nehmen eben diese Taten erneut und erneut auf sich.
Word by Word
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन (Plural), सर्वनाम (pronoun)
तेthey
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), बहुवचन (Plural), सर्वनाम
यान्तिgo, proceed
यान्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
कर्माणिactions, deeds
कर्माणि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), बहुवचन (Plural)
प्राक्previously, before
प्राक्:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootप्राक् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
सृष्टानिcreated
सृष्टानि:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसृज् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् कर्माणि
स्वयंभुवाby Svayambhū (the Self-born)
स्वयंभुवा:
करण (Karaṇa/Instrument; agent in passive sense)
TypeNoun
Rootस्वयंभू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन (Singular)
तानिthose (same)
तानि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम
एवindeed, just
एव:
निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis)
प्रतिपद्यन्तेthey attain/enter upon
प्रतिपद्यन्ते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootप्रति√पद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद
सृज्यमानाःbeing created
सृज्यमानाः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसृज् (धातु) + यमान (कृदन्त-प्रत्यय; शानच्)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् ते
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb)
पुनःagain (repeatedly)
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb; पुनरुक्ति for emphasis)