Shloka 67
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
औषधीनां तथात्मानो ह्यात्मनो वृक्षवीरुधाम् / लताः काष्ठाः कलाश्चैव मुहूर्ताः संधिरात्र्यहाः
Transliteration
auṣadhīnāṃ tathātmāno hyātmano vṛkṣavīrudhām / latāḥ kāṣṭhāḥ kalāścaiva muhūrtāḥ saṃdhirātryahāḥ
Translation
Auch die Heilkräuter besitzen ihr eigenes Ātman, ebenso Bäume und Ranken. Lianen, Holz, Zeitteile (kalā), Muhūrtas und die Übergänge zwischen Nacht und Tag sind ebenfalls (seine Gestalten).
Word by Word
औषधीनाम्of herbs/medicinal plants
औषधीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootऔषधी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
तथाlikewise/also
तथा:
सम्बन्ध/समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थक (adverb/conjunctive: “and likewise”)
आत्मानःsouls/selves
आत्मानः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
हिindeed/for
हि:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle; emphasis/causal)
आत्मनःof the self
आत्मनः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
वृक्षवीरुधाम्of trees and creepers
वृक्षवीरुधाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक) + वीरुध् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (वीरुध्-प्रधान), षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; द्वन्द्व-समास (vṛkṣāś ca vīrudhaś ca)
लताःcreepers/vines
लताः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootलता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
काष्ठाःwoods/timbers
काष्ठाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकाष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
कलाःparts/units (kalās)
कलाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
मुहूर्ताःmuhūrtas (time-units)
मुहूर्ताः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
सन्धि-रात्रि-अहाःjunction-times, nights, and days
सन्धि-रात्रि-अहाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसन्धि (प्रातिपदिक) + रात्रि (प्रातिपदिक) + अहन्/अह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; द्वन्द्व-समास (sandhayaś ca rātrayaś ca ahāni ca)