Shloka 181
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
कथं धारयिता चासि प्रजा या वर्द्धिता मया / मयि लोकाः स्थिता राजन्मयेदं धार्यते जगत्
Transliteration
kathaṃ dhārayitā cāsi prajā yā varddhitā mayā / mayi lokāḥ sthitā rājanmayedaṃ dhāryate jagat
Translation
O König, wie willst du das Volk tragen, das ich habe gedeihen lassen? Die Welten ruhen in mir; durch mich wird dieses All gehalten.
Word by Word
कथम्how?
कथम्:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
धारयिताsupporter, sustainer
धारयिता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधारयितृ (कृदन्त, √धृ; तृच्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृवाचक तृच्-प्रत्ययान्त (agent noun: ‘supporter’)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
असिyou are
असि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
प्रजाःsubjects, people
प्रजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
याwho/which
या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative pronoun)
वर्द्धिताnurtured, increased
वर्द्धिता:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवर्धित (कृदन्त, √वृध्; क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle)
मयाby me
मया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन
मयिin me, on me
मयि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, सप्तमी, एकवचन
लोकाःworlds/people
लोकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
स्थिताःare situated, stand
स्थिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्थित (कृदन्त, √स्था; क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन
मयाby me
मया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
धार्यतेis borne/sustained
धार्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formलट् (Present), कर्मणि प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद-रूप
जगत्the world
जगत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन