Shloka 151
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
त्रातः स पुरुषव्याघ्रः पुन्नाम्नो नरकात्तदा / तं नद्यश्च समुद्राश्च रत्नान्यादाय सर्वशः
Transliteration
trātaḥ sa puruṣavyāghraḥ punnāmno narakāttadā / taṃ nadyaśca samudrāśca ratnānyādāya sarvaśaḥ
Translation
Da wurde jener Tiger unter den Menschen aus der Hölle namens Punnāma gerettet. Flüsse und Meere brachten von überall her Edelsteine zu ihm.
Word by Word
त्रातःwas saved/rescued
त्रातः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootत्रा (धातु) → त्रात (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP used predicatively), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पुरुषव्याघ्रःtiger among men
पुरुषव्याघ्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक) + व्याघ्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (उपमान-आधार: “tiger among men”); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संबोधनार्थे प्रशंसावाचक
पुन्नाम्नःof (the) Punnāma (so-called)
पुन्नाम्नः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुन्नामन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; (नरकस्य) विशेषणरूपेण
नरकात्from hell
नरकात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
समुद्राःoceans
समुद्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
रत्नानिgems
रत्नानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
आदायhaving taken
आदाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + दा (धातु) → आदाय (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), “having taken”
सर्वशःin every way
सर्वशः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः (अव्यय)
Formप्रकार/परिमाणवाचक-अव्यय (altogether, in every way)