Shloka 142
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
तस्मात्प्रमथ्यमानाद्वै जज्ञ पूर्वमिति श्रुतिः / ह्रस्वो ऽतिमात्रं पुरुषः कृष्णश्चापि बभूव ह
Transliteration
tasmātpramathyamānādvai jajña pūrvamiti śrutiḥ / hrasvo 'timātraṃ puruṣaḥ kṛṣṇaścāpi babhūva ha
Translation
Nach der Überlieferung der Śruti wurde aus jenem Kneten zuerst ein Mann geboren: klein von Wuchs, mit übergroßen Gliedern und zudem von schwarzer Farbe.
Word by Word
tasmātfrom that
tasmāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
pramathyamānātfrom (him) being churned/pressed
pramathyamānāt:
Apādāna (अपादान)
TypeVerb
Rootpra-manth (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शानच्), पञ्चमी (Ablative), एकवचन, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; कर्मणि-भाव (being churned/pressed)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
jajñewas born; arose
jajñe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
pūrvamfirst
pūrvam:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb ‘first/previously’)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरणार्थक-अव्यय (quotative particle)
śrutiḥtradition; report
śrutiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśruti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
hrasvaḥshort; dwarfish
hrasvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roothrasva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘puruṣaḥ’ इति विशेषण
atimātramexcessively
atimātram:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootati-mātra (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषणरूपेण (excessively; beyond measure)
puruṣaḥa man/person
puruṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kṛṣṇaḥblack/dark
kṛṣṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛṣṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘puruṣaḥ’ इति विशेषण
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-निपात (also)
babhūvabecame; was
babhūva:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
haindeed (narrative particle)
ha:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootha (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/legendary particle)