Shloka 132
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
अहमीज्यश्च पूज्यश्च यज्ञे देवद्विजातिभिः / मयि यज्ञा विधातव्या मयि होतव्यमित्यपि
Transliteration
ahamījyaśca pūjyaśca yajñe devadvijātibhiḥ / mayi yajñā vidhātavyā mayi hotavyamityapi
Translation
Er sprach: „Im Yajña sollen Götter und Dvijas mich allein verehren und mir opfern; die Yajñas seien für mich zu vollziehen, und mir seien die Opfergaben darzubringen.“
Word by Word
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
ईज्यःworthy of sacrifice
ईज्यः:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootईज्य (कृदन्त; √यज् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; यत्/ण्यत्-प्रत्ययार्थक विशेषण: ‘worship-worthy/sacrificable’
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
पूज्यःworthy of worship
पूज्यः:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootपूज्य (कृदन्त; √पूज् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; यत्/ण्यत्-प्रत्ययार्थक विशेषण: ‘worthy of honor’
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
यज्ञेin the sacrifice
यज्ञे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
देव-द्विजातिभिःby gods and twice-born (Brahmins etc.)
देव-द्विजातिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + द्विजाति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व: ‘देवाश्च द्विजातयश्च’
मयिin me
मयि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; सप्तमी, एकवचन
यज्ञाःsacrifices
यज्ञाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
विधातव्याःmust be performed/arranged
विधातव्याः:
Vidhi (विधि)
TypeVerb
Rootवि-√धा (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive of obligation); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; agrees with यज्ञाः
मयिin me
मयि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; सप्तमी, एकवचन
होतव्यम्must be offered
होतव्यम्:
Vidhi (विधि)
TypeVerb
Root√हु (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘must be offered (as oblation)’
इतिthus
इति:
Quotation marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-अव्यय (quotative)
अपिalso
अपि:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थ-अव्यय (also/even)