Shloka 132
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
अगाधापारमक्षय्यं जगत्संबोहसंभवम् / संप्रकाशप्रवृत्तिभ्यां पुरुषार्थप्रयोजनम्
Transliteration
agādhāpāramakṣayyaṃ jagatsaṃbohasaṃbhavam / saṃprakāśapravṛttibhyāṃ puruṣārthaprayojanam
Translation
Er ist unergründlich, grenzenlos und unvergänglich, Ursprung der gesamten Weltfülle. Durch Offenbarung des Lichts und durch das Wirken der Bewegung erfüllt er den Sinn der puruṣārtha.
Word by Word
अगाध-अपारम्unfathomable and boundless
अगाध-अपारम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअगाध (प्रातिपदिक) + अपार (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (copulative: unfathomable and limitless); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
अक्षय्यम्imperishable
अक्षय्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्षय्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
जगत्-संबोह-संभवम्arising from the world’s collection/aggregate
जगत्-संबोह-संभवम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + संबोह (प्रातिपदिक) + संभव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative; overall sense: 'arising from the aggregation/collection of the world'); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
संप्रकाश-प्रवृत्तिभ्याम्by illumination and activity
संप्रकाश-प्रवृत्तिभ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसंप्रकाश (प्रातिपदिक) + प्रवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास; स्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, द्विवचन (Instrumental dual)
पुरुषार्थ-प्रयोजनम्the purpose (connected with) human goals
पुरुषार्थ-प्रयोजनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुरुषार्थ (प्रातिपदिक) + प्रयोजन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative: 'purpose relating to human aims'); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन