Previous Verse
Next Verse

Shloka 104

व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages

दीर्घायुषो मन्त्रकृत ईश्वराद्दिव्यचक्षुषः / बुद्धाः प्रत्यक्ष धर्माणो गोत्रप्रावर्त्तकाश्च ते

dīrghāyuṣo mantrakṛta īśvarāddivyacakṣuṣaḥ / buddhāḥ pratyakṣa dharmāṇo gotraprāvarttakāśca te

Sie waren langlebig, durch die Kraft der Mantras vollendet und durch die Gnade des Herrn mit göttlichem Sehen begabt. Erleuchtet, erkannten sie das Dharma unmittelbar und waren auch Begründer der Gotra-Linien.

dīrgha-āyuṣaḥlong-lived
dīrgha-āyuṣaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdīrgha (प्रातिपदिक) + āyus (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); कर्मधारय-समास ‘long-lived’
mantra-kṛtaḥmade/formed by mantras
mantra-kṛtaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmantra (प्रातिपदिक) + √kṛ (धातु) + kta (क्त)
FormPast passive participle (क्त-कृदन्त) in तत्पुरुष-समास; Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
īśvarātfrom the Lord
īśvarāt:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
divya-cakṣuṣaḥhaving divine sight
divya-cakṣuṣaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक) + cakṣus (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); कर्मधारय-समास ‘divine-eyed’
buddhāḥawakened/wise
buddhāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√budh (धातु) + kta (क्त)
FormPast passive participle (क्त-कृदन्त); Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
pratyakṣa-dharmāṇaḥof evident/manifest righteousness
pratyakṣa-dharmāṇaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpratyakṣa (प्रातिपदिक) + dharma (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); कर्मधारय-समास ‘whose dharmas are manifest/visible’
gotra-prāvarttakāḥfounders/propagators of clans
gotra-prāvarttakāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgotra (प्रातिपदिक) + prāvarttaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); तत्पुरुष-समास ‘promoters/propagators of lineages’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); demonstrative pronoun