Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

युगप्रजालक्षणम् ऋषिप्रवरवर्णनं च

Yuga–Prajā-Lakṣaṇa and the Enumeration of Eminent Ṛṣis

पुराकृतिपुराकल्पौ व्यवधारणकल्पना / उपमा च दशैते वै विधयो ब्राह्मणस्य तु

purākṛtipurākalpau vyavadhāraṇakalpanā / upamā ca daśaite vai vidhayo brāhmaṇasya tu

Purākṛti, purākalpa, Abgrenzung, gedankliche Gestaltung und Gleichnis — diese zehn sind wahrlich die Methoden des Brāhmaṇa-Teils.

purākṛtiḥancient precedent/account
purākṛtiḥ:
Karta (कर्ता) / enumerated item
TypeNoun
Rootpurā + kṛti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Prathamā (Nom.), Ekavacana; avyaya-tatpuruṣa: 'former account/precedent'
purākalpaḥancient practice/ritual procedure
purākalpaḥ:
Karta (कर्ता) / enumerated item
TypeNoun
Rootpurā + kalpa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Prathamā (Nom.), Ekavacana; avyaya-tatpuruṣa: 'ancient procedure/rite'
vyavadhāraṇādetermination, delimitation
vyavadhāraṇā:
Karta (कर्ता) / enumerated item
TypeNoun
Rootvyava-dhāraṇā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Prathamā (Nom.), Ekavacana
kalpanāconstruction, arrangement
kalpanā:
Karta (कर्ता) / enumerated item
TypeNoun
Rootkalpanā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Prathamā (Nom.), Ekavacana
upamācomparison, simile
upamā:
Karta (कर्ता) / enumerated item
TypeNoun
Rootupamā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Prathamā (Nom.), Ekavacana
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction)
daśaten
daśa:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of ete
TypeAdjective
Rootdaśa (प्रातिपदिक)
FormSaṅkhyā-vācaka (numeral); here used adjectivally; Napuṃsaka/avyaya-like in count; qualifies ete
etethese
ete:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Prathamā (Nom.), Bahuvacana; sarvanāma (pronoun)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormNipāta; niścaya/avadhāraṇa (emphatic particle)
vidhayaḥmethods, procedures
vidhayaḥ:
Karta (कर्ता) / apposition to ete
TypeNoun
Rootvidhi (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Prathamā (Nom.), Bahuvacana
brāhmaṇasyaof the Brāhmaṇa (portion/text)
brāhmaṇasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदik)
FormNapuṃsaka-liṅga (n.), Ṣaṣṭhī (Gen.), Ekavacana
tubut, indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormNipāta; virodha/avadhāraṇa (particle: but/indeed)