Shloka 37
युगप्रजालक्षणम् ऋषिप्रवरवर्णनं च
Yuga–Prajā-Lakṣaṇa and the Enumeration of Eminent Ṛṣis
Devanagari script
यः कश्चित्करणैर्मन्त्रो न च पादक्षरैर्मितः / अतियुक्तावसानं च तद्यजुर्वै प्रचक्षते
Transliteration
yaḥ kaścitkaraṇairmantro na ca pādakṣarairmitaḥ / atiyuktāvasānaṃ ca tadyajurvai pracakṣate
Translation
Ein Mantra, das aus Karaṇas (Ritualhandlungen) besteht, nicht durch Pāda und Silben bemessen ist und ein übermäßig verlängertes Ende hat, nennt man ‘Yajus’.
Word by Word
yaḥwho/that which
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kaścitany (one)
kaścit:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअनिश्चित-सर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
karaṇaiḥby means (of ritual procedures/phonetic devices)
karaṇaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkaraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (plural)
mantraḥmantra
mantraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmantra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
pāda-akṣaraiḥby syllables (count) of the pādas
pāda-akṣaraiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpāda + akṣara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative; pādeṣu akṣaraiḥ / pādānām akṣaraiḥ); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
mitaḥmeasured, limited
mitaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmita (कृदन्त; √mā धातु, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-सम्बन्ध (negated by na)
atiyukta-avasānamhaving an over-extended/over-applied ending
atiyukta-avasānam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootatiyukta + avasāna (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative; atiyuktam avasānam yasya); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन (here as predicate/descriptor)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश (demonstrative)
yajuḥYajus-formula (Yajur-verse)
yajuḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyajus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात; निश्चयार्थ/खलु-अर्थ (indeed, certainly)
pracakṣatethey call/declare
pracakṣate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra+√cakṣ (चक्ष् धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन