Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Saṃkhyāvarta (संख्यावर्त्त): Commencement of Yajña at the Dawn of Tretāyuga

औषधीषु च जातासु प्रवृत्ते वृष्टिसर्जने / प्रतिष्ठितायां वार्त्तायां गृहाश्रमपरे पुनः

auṣadhīṣu ca jātāsu pravṛtte vṛṣṭisarjane / pratiṣṭhitāyāṃ vārttāyāṃ gṛhāśramapare punaḥ

Als die Heilkräuter hervorgebracht waren, das Spenden der Regen einsetzte, die vārttā (Ackerbau und Handel) sich festigte und die Menschen sich erneut dem gṛhastha-āśrama zuwandten.

auṣadhīṣuamong the herbs/plants
auṣadhīṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootauṣadhī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; locative
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
jātāsuwhen they had grown
jātāsu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootjāta (कृदन्त; √jan (धातु) + ktá)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; ‘having arisen/being born’ (agreeing with auṣadhīṣu)
pravṛttewhen it had started
pravṛtte:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootpravṛtta (कृदन्त; √vṛt (धातु) + ktá)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; locative absolute with vṛṣṭisarjane
vṛṣṭi-sarjanein the sending of rain
vṛṣṭi-sarjane:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvṛṣṭi + sarjana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘वृष्टेः सर्जनम्’ (creation/issuing of rain)
pratiṣṭhitāyāmwhen it was established
pratiṣṭhitāyām:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootpratiṣṭhita (कृदन्त; √sthā (धातु) + prati + ktá)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘having become established’ (agreeing with vārttāyām)
vārttāyāmin livelihood (vārttā)
vārttāyām:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvārttā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; here ‘livelihood/commerce/agriculture’
gṛha-āśrama-parewhen (people were) devoted to the householder āśrama
gṛha-āśrama-pare:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootgṛha + āśrama + para (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘गृहाश्रमे परः’ = devoted to householder-stage; locative absolute sense (with implied janaḥ)
punaḥagain / further
punaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरर्थक (adverb)