Shloka 54
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
सधर्माः सव्रताः सांगा यथाधर्मं युगेयुगे / विक्रियन्ते समानार्था वेदवादा यथायुगम्
Transliteration
sadharmāḥ savratāḥ sāṃgā yathādharmaṃ yugeyuge / vikriyante samānārthā vedavādā yathāyugam
Translation
Die vedischen Lehren, mitsamt Dharma, Gelübden und Vedāṅgas, wirken von Yuga zu Yuga gemäß der Ordnung. Der Sinn bleibt derselbe, doch die Gestalt wandelt sich je nach Zeitalter.
Word by Word
स-धर्माःwith (their) dharma
स-धर्माः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/अव्यय) + धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); 'सधर्म' = धर्मसहिताः (having dharma)
स-व्रताःwith vows
स-व्रताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय) + व्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'with vows/observances'
स-अङ्गाःwith auxiliaries
स-अङ्गाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'with limbs/auxiliaries' (esp. Vedāṅgas)
यथा-धर्मम्according to dharma
यथा-धर्मम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + धर्म (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव समास; क्रियाविशेषण: 'according to dharma'
युगेin an age
युगे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (Singular)
युगेin (each) age
युगे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पुनरुक्ति (reduplication) = 'in each age'
विक्रियन्तेare modified
विक्रियन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-क्री (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), आत्मनेपद; कर्मणि/भावे: 'are altered/modified'
समान-अर्थाःof the same meaning
समान-अर्थाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसमान (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'having the same meaning'
वेद-वादाःVedic teachings
वेद-वादाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक) + वाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'Vedic statements/doctrines'
यथा-युगम्according to the yuga
यथा-युगम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + युग (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव समास; क्रियाविशेषण: 'according to the age'