Shloka 87
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
अप्राप्ता यातनास्थानं प्रभ्रष्टा य च पञ्चधा / पश्चाद्ये स्थावरान्ते वै जाता नीचैः स्वकर्मभिः
Transliteration
aprāptā yātanāsthānaṃ prabhraṣṭā ya ca pañcadhā / paścādye sthāvarānte vai jātā nīcaiḥ svakarmabhiḥ
Translation
Wer nicht einmal den Ort der Qualen erreicht, stürzt auf fünffache Weise herab; danach wird er durch sein niederes Karma bis zur Daseinsform der Unbeweglichen (sthāvara) wiedergeboren.
Word by Word
अप्राप्ताःnot having reached
अप्राप्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ-प्राप्त (प्रातिपदिक; कृदन्त-प्राय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (those who have not reached)
यातनास्थानम्the place of torment
यातनास्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयातना-स्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: यातना (torment) + स्थान (place)
प्रभ्रष्टाःfallen down, deviated
प्रभ्रष्टाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र+भ्रंश् (धातु) → प्रभ्रष्ट (कृदन्त)
Formभूतकाले कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (relative pronoun)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
पञ्चधाin fivefold manner
पञ्चधा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपञ्चन् (संख्या) + धा (धा-प्रत्यय)
Formधाप्रत्ययान्त अव्यय (adverb: in five ways)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formकालबोधक अव्यय (afterwards)
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (relative pronoun)
स्थावरान्तेat the end/limit of the immobile (state)
स्थावरान्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थावर-अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष: स्थावर (immobile beings) + अन्त (end/limit)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
जाताःborn, become
जाताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त, भूत)
Formभूतकाले कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
नीचैःlowly, in a degraded state
नीचैः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनीच (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-बहुवचनरूपेण क्रियाविशेषण (instrumental used adverbially): "in a low manner/lowly"
स्वकर्मभिःby their own deeds
स्वकर्मभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्व-कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुष: स्व + कर्मन्