Shloka 28
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
समागच्छत्यमावस्यां भागे पञ्चदशे स्थितः / सुषुम्णाप्यायितं चैव ह्यमावस्यां यथा क्रमम्
Transliteration
samāgacchatyamāvasyāṃ bhāge pañcadaśe sthitaḥ / suṣumṇāpyāyitaṃ caiva hyamāvasyāṃ yathā kramam
Translation
Zur Amāvasyā, in dem fünfzehnten Anteil verweilend, kommt Soma zusammen; und durch die Suṣumṇā-Nāḍī wird er am Neumond der Reihe nach rechtmäßig genährt.
Word by Word
समागच्छतिcomes together; reaches
समागच्छति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-गम् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
अमावस्याम्on the new-moon day
अमावस्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअमावस्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (sg.)
भागेin the part/portion
भागे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (sg.)
पञ्चदशेin the fifteenth (part)
पञ्चदशे:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चदश (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (sg.); विशेषण of भागे
स्थितःsituated; remaining
स्थितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा विभक्ति (Nom./1st), एकवचन (sg.)
सुषुम्णाby/through Suṣumṇā
सुषुम्णा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसुषुम्णा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (sg.)
अप्यायितम्nourished; made to swell
अप्यायितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआ-√प्या (धातु) + णिच् + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP, causative sense), नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (sg.)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed; just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
हिindeed; for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/खलु-अर्थक अव्यय (particle: for/indeed)
अमावस्याम्on new-moon day
अमावस्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअमावस्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (sg.)
यथाas; according to
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक अव्यय (as/according as)
क्रमम्in order; sequentially
क्रमम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (sg.); क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)