Shloka 29
Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana
Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”
Devanagari script
ततो विस्मयमापन्नौ भीतौ तस्य महात्मनः / मायया मोहितौ तेन नष्टसंज्ञै व्यवस्थितौ
Transliteration
tato vismayamāpannau bhītau tasya mahātmanaḥ / māyayā mohitau tena naṣṭasaṃjñai vyavasthitau
Translation
Da gerieten wir beide angesichts der Macht jenes Mahātman in Staunen und Furcht. Von seiner Māyā betört, standen wir da wie ohne Bewusstsein.
Word by Word
ततःthen/thereupon
ततः:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (ablative adverb)
विस्मयम्astonishment
विस्मयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविस्मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आपन्नौ(the two) fell into/reached
आपन्नौ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootआ-√पद् (धातु) + क्त (कृत्)
Formकृतान्त (क्त-प्रत्यय, past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘आपन्न’ = “having reached/fallen into”
भीतौafraid
भीतौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभीत (प्रातिपदिक; √भी + क्त)
Formकृतान्त-विशेषण (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
महात्मनःof the great-souled one
महात्मनः:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः कर्मधारयः (महत् + आत्मन्)
माययाby illusion/māyā
मायया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
मोहितौ(the two) were deluded
मोहितौ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootमुह् (धातु) + णिच् + क्त (कृत्)
Formकृतान्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; causative sense “deluded”
तेनby him/thereby
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
नष्टसंज्ञैhaving lost awareness
नष्टसंज्ञै:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनष्ट (√नश् + क्त) + संज्ञा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (नष्टा संज्ञा यस्य) = ‘having lost consciousness’
व्यवस्थितौ(the two) remained/stood
व्यवस्थितौ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि-अव-√स्था (धातु) + क्त (कृत्)
Formकृतान्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; “stood/abided”