Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana

Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”

उत्तरां दिशमास्थाय ज्वालामद्राक्ष्व विष्ठिताम् / ज्वालां ततस्तामालोक्य विस्मितौ च तदानघाः

uttarāṃ diśamāsthāya jvālāmadrākṣva viṣṭhitām / jvālāṃ tatastāmālokya vismitau ca tadānaghāḥ

Als sie sich nach Norden wandten, sahen sie eine Flamme, aufrecht und unbeweglich. Beim Anblick jener Flamme gerieten die beiden Makellosen in tiefes Staunen.

uttarāmnorthern
uttarām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootuttara (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Dvitīyā vibhakti (2nd/द्वितीया), Ekavacana (singular); viśeṣaṇa of diśam
diśamdirection
diśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; gati-viṣaya (direction as goal)
āsthāyahaving gone/turned to
āsthāya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootā-√sthā (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), ‘having approached/taken position’
jvālāmflame
jvālām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjvālā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana
adrākṣva(you) saw
adrākṣva:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
FormLuṅ (लुङ्, aorist), Madhyama-puruṣa (2nd person), Ekavacana; Parasmaipada; ‘you saw’
viṣṭhitāmstanding/placed
viṣṭhitām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-√sthā (धातु)
FormKta participle (क्त), Strīliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; agrees with jvālām
jvālāmthe flame
jvālām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjvālā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana
tataḥthen
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण) of sequence ‘then/from there’
tāmthat (her/it)
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; refers to jvālā
ālokyahaving seen/observed
ālokya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootā-√lok (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), ‘having looked at’
vismitauastonished (two)
vismitau:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvismita (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc), Prathamā vibhakti (1st), Dvivacana (dual); predicate adjective
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चय)
tadāthen
tadā:
Kālādhi karaṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormAvyaya; temporal adverb (कालवाचक)
anaghāḥsinless ones
anaghāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootanagha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Bahuvacana (plural); used as epithet/address ‘sinless ones’