Shloka 91
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
अग्नेर्विकेश्यां जज्ञे तु युवासौ लोहिताधिपः / नक्षत्राण्यृक्षनामानो दाक्षायण्यस्तु ताः स्मृताः
Transliteration
agnervikeśyāṃ jajñe tu yuvāsau lohitādhipaḥ / nakṣatrāṇyṛkṣanāmāno dākṣāyaṇyastu tāḥ smṛtāḥ
Translation
Aus Agni wurde in Vikeśyā Yuvā geboren, der Herr von Lohita. Und die Nakṣatras, die den Namen Ṛkṣa tragen, gelten als Dākṣāyaṇī, die Töchter Dakṣas.
Word by Word
agneḥof Agni
agneḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी (6th), एकवचन
vikeśyāmin/through Vikeśī
vikeśyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvikeśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; स्थान/आश्रय
jajñewas born/arose
jajñe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√jan (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (particle)
yuvāa youth
yuvā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyuvan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन
asauthat (one)
asau:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootadas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
lohita-adhipaḥlord of Lohita
lohita-adhipaḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootlohita (प्रातिपदिक) + adhipa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘lord of Lohita’)
nakṣatrāṇithe nakṣatras (lunar mansions)
nakṣatrāṇi:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnakṣatra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; अत्र प्रथमा (subject)
ṛkṣa-nāmānaḥnamed Ṛkṣa / constellation-named
ṛkṣa-nāmānaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootṛkṣa (प्रातिपदिक) + nāman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘having the name Ṛkṣa/constellation-named’)
dākṣāyaṇyaḥthe Dākṣāyaṇīs (daughters of Dakṣa)
dākṣāyaṇyaḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootdākṣāyaṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन; ‘Dakṣa’s daughters’
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (particle)
tāḥthose (f.)
tāḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
smṛtāḥare said/remembered
smṛtāḥ:
Kriyā (क्रिया; passive predication)
TypeVerb
Rootsmṛta (कृदन्त; √smṛ + क्त)
FormPPP; स्त्रीलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन (रूपं: स्मृताः); कर्मणि—‘are said’