Shloka 54
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
सूर्य एव त्रिलोकस्य सूलं परमदैवतम् / ततः संजायते सर्वं तत्र चैव प्रलीयते
Transliteration
sūrya eva trilokasya sūlaṃ paramadaivatam / tataḥ saṃjāyate sarvaṃ tatra caiva pralīyate
Translation
Die Sonne selbst ist die höchste Gottheit der drei Welten, gleich einem heiligen Dreizack; aus ihr entsteht alles, und in ihr löst sich alles wieder auf.
Word by Word
sūryaḥthe Sun
sūryaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
evaindeed/only
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधारणार्थ (emphasis/only)
tri-lokasyaof the three worlds
tri-lokasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottri + loka (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (loka), षष्ठी, एकवचन; द्विगु (three worlds)
sūlamthe stake/pillar (support)
sūlam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
parama-daivatamthe supreme divinity
parama-daivatam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootparama + daivata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (supreme deity)
tataḥfrom that/from him
tataḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय, अपादानार्थ (from that/from him)
saṃjāyateis born/arises
saṃjāyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: सम् (saṃ-)
sarvameverything
sarvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनामसदृश-विशेषण used substantively
tatrathere/in that
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: there)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conj.)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिपात, अवधारणार्थ
pralīyatedissolves/merges
pralīyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootlī (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: प्र (pra-)