Shloka 160
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
परस्परावृताः सर्वे उत्पन्नाश्च परस्परम् / अण्डस्यास्य समन्तात्तु सन्निविष्टो घनोदधिः
Transliteration
parasparāvṛtāḥ sarve utpannāśca parasparam / aṇḍasyāsya samantāttu sanniviṣṭo ghanodadhiḥ
Translation
Alle sind wechselseitig umhüllt und entstehen voneinander; rings um dieses Ei des Brahmāṇḍa ist von allen Seiten ein dichter Ozean gelagert.
Word by Word
परस्पर-आवृताःmutually covered/encircled
परस्पर-आवृताः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootपरस्पर (प्रातिपदिक) + आवृत (कृदन्त; √वृ/वृञ् आवरणे)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle) used adjectivally
सर्वेall (of them)
सर्वे:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम-प्रयोग (pronominal adjective used substantively)
उत्पन्नाःarisen/produced
उत्पन्नाः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्पन्न (कृदन्त; √पद्/पद्यते with उत्- उपसर्ग)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
परस्परम्mutually
परस्परम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोग/क्रियाविशेषण (adverbial use), अव्ययवत्; अर्थे ‘mutually’
अण्डस्यof the egg (cosmic egg)
अण्डस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (Genitive), एकवचन; सर्वनाम
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
देशाधिकरण (Locative/Spatial adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्त (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) ‘on all sides/from all around’; तसिल्-अर्थ (ablatival adverbial sense)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक अव्यय (particle: but/indeed)
सन्निविष्टःplaced/settled
सन्निविष्टः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootसन्निविष्ट (कृदन्त; √विश् प्रवेशने with सम्+नि- उपसर्ग)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
घन-उदधिःthe dense ocean
घन-उदधिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootघन (प्रातिपदिक) + उदधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः ‘घनः उदधिः’