Shloka 158

प्लक्षद्वीपवर्णनम्

Description of Plakṣa-dvīpa

Devanagari script

अण्डानामीदृशानां तु कोट्यो ज्ञेयाः सहस्रशः / तिर्यगूर्ध्वमधो वापि कारणस्याव्ययात्मनः

Transliteration

aṇḍānāmīdṛśānāṃ tu koṭyo jñeyāḥ sahasraśaḥ / tiryagūrdhvamadho vāpi kāraṇasyāvyayātmanaḥ

Translation

Solcher Eier (Universen) gibt es, wie man wissen soll, Myriaden und Tausende von Myriaden; sie breiten sich seitwärts, nach oben und nach unten aus, unter dem unvergänglichen Urgrund.

Word by Word

• अण्डानाम्: of the cosmic eggs
• अण्डानाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (Genitive plural)

• ईदृशानाम्: of such kind
• ईदृशानाम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: ईदृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; अण्डानाम् इति विशेषण (qualifying)

• तु: indeed/but
• तु: सम्बन्ध (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle)

• कोट्यः: crores (tens of millions)
• कोट्यः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Nominative plural)

• ज्ञेयाः: are to be known
• ज्ञेयाः: विधेय (Predicate; to be known)
• Type: Verb
• Root: √ज्ञा (धातु) + यत् (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (gerundive/भाव्य), पुं/स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अत्र स्त्रीलिङ्ग-बहुवचन (कोट्यः इति सह)

• सहस्रशः: by thousands
• सहस्रशः: सम्बन्ध (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: सहस्रशस् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), प्रकार/परिमाणवाचक (by thousands; in thousands)

• तिर्यक्: horizontally
• तिर्यक्: सम्बन्ध (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तिर्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), दिशावाचक (horizontally)

• ऊर्ध्वम्: upwards
• ऊर्ध्वम्: सम्बन्ध (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ऊर्ध्व (अव्यय-प्रयोग)
• Form: अव्यय (adverb), दिशावाचक (upwards)

• अधः: downwards
• अधः: सम्बन्ध (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: अधस् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), दिशावाचक (downwards)

• वा: or
• वा: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय (disjunctive particle), विकल्पार्थक (or)

• अपि: also/even
• अपि: सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle), समुच्चय/अपि-भाव (also/even)

• कारणस्य: of the cause
• कारणस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Genitive singular)

• अव्ययात्मनः: of the imperishable-natured (cause)
• अव्ययात्मनः: सम्बन्ध (Genitive relation; qualifier of कारणस्य)
• Type: Noun
• Root: अव्यय + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कर्मधारय (अव्ययः आत्मा यस्य = whose nature is imperishable)