Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description

न शक्यन्ते क्रमेणेह वक्तुं यैः सततं जगत् / सप्त द्वीपान्प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यग्रहैः सह

na śakyante krameṇeha vaktuṃ yaiḥ satataṃ jagat / sapta dvīpānpravakṣyāmi candrādityagrahaiḥ saha

Wodurch diese Welt unablässig besteht, lässt sich hier nicht der Reihe nach aussprechen; ich werde die sieben Inselkontinente zusammen mit Mond, Sonne und den Planeten darlegen.

nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNiṣedha-nipāta (negation particle)
śakyanteare possible, can be
śakyante:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√śak (धातु)
FormLaṭ lakāra (Present), Prathama-puruṣa (3rd), Bahuvacana (pl.); Ātmanepada; passive sense 'are possible/can be'
krameṇain order, sequentially
krameṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkrama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Ekavacana (sg.)
ihahere
iha:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
FormDeśa-avyaya (adverb of place)
vaktumto describe, to say
vaktum:
Prayojana (प्रयोजन/Infinitival purpose)
TypeVerb
Root√vac (धातु) + tumun (क्तुमुन्)
FormInfinitive (tumun), 'to speak/tell'
yaiḥby which/with which
yaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
FormPuṃ/Napuṃ (m./n.), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Bahuvacana (pl.); relative pronoun
satataṃalways, continually
satataṃ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsatata (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
FormKālārtha-avyaya (adverb of time/manner)
jagatthe world
jagat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga (n.), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (sg.)
saptaseven
sapta:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsapta (प्रातिपदिक, संख्या)
FormNumeral adjective; used with dvīpān (Acc. pl.)
dvīpānislands/continents
dvīpān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdvīpa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Bahuvacana (pl.)
pravakṣyāmiI shall describe
pravakṣyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + √vac (धातु)
FormLuṭ lakāra (Periphrastic future), Uttama-puruṣa (1st), Ekavacana (sg.), Parasmaipada
candra-āditya-grahaiḥwith the moon, sun, and planets
candra-āditya-grahaiḥ:
Sahakārī (सहकारी/सह-कारक)
TypeNoun
Rootcandra (प्रातिपदिक) + āditya (प्रातिपदिक) + graha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Bahuvacana (pl.); tatpuruṣa: candrādityau ca grahāś ca → 'moon-and-sun planets' (as a set)
sahatogether with
saha:
Sahakārī (सहकारी)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
FormSahārtha-avyaya (preposition-like indeclinable) governing instrumental