Shloka 26
Agnibheda–Vaṃśa: Forms of Agni, Their Functions, and Progeny (अग्निभेद-वंशः)
Devanagari script
अनुहेश्यो ह्यहिर्बुध्न्यो सो ऽग्रिर्गृहपतिः स्मृतः / शंस्यस्यैते सुताः सर्वे उपस्थेया द्विजैः स्मृताः
Transliteration
anuheśyo hyahirbudhnyo so 'grirgṛhapatiḥ smṛtaḥ / śaṃsyasyaite sutāḥ sarve upastheyā dvijaiḥ smṛtāḥ
Translation
‘Anuheśya’ und ‘Ahirbudhnya’—dieser Agni gilt als ‘Gṛhapati’, der Herr des Hauses. Alle diese Söhne des ‘Śaṃsya’ werden von den Dvija als verehrungswürdig bezeichnet.
Word by Word
अनुहेश्यःAnuheśya (name)
अनुहेश्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनुहेश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
अहिर्बुध्न्यःAhirbudhnya (name)
अहिर्बुध्न्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहि-बुध्न्य (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (अहिः इव/अहिः + बुध्न्यः)
सःhe/that one
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
गृहपतिःhouse-lord; Gṛhapati (name/role)
गृहपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगृह-पति (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गृहस्य पतिः)
स्मृतःis remembered/considered
स्मृतः:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शंस्यस्यof Śaṃsya
शंस्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootशंस्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सुताःsons
सुताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम्
उपस्थेयाःto be attended/served
उपस्थेयाः:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootउप-स्था (धातु) + एय (कृत्/भाव्य)
Formभाव्य/विधिलिङ्गार्थक कृदन्त (gerundive/obligatory), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
द्विजैःby the twice-born (Brahmins)
द्विजैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
स्मृताःare remembered/considered
स्मृताः:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन