Shloka 74
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
सा तनुर्मानसी तस्य चन्द्रमाः प्राणिषु स्थितः / नवोनवो यो भवति जायमानः पुनःपुनः
Transliteration
sā tanurmānasī tasya candramāḥ prāṇiṣu sthitaḥ / navonavo yo bhavati jāyamānaḥ punaḥpunaḥ
Translation
Dies ist seine geistige Tanu; Candra, der Mond, ist in den Lebewesen gegenwärtig. Immer wieder wird er geboren und wird stets aufs Neue neu.
Word by Word
साshe/that
सा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तनुःbody/form
तनुः:
Pratipādya (प्रतिपाद्य/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मानसीmental/of the mind
मानसी:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
चन्द्रमाःthe Moon
चन्द्रमाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचन्द्रमस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्राणिषुin living beings
प्राणिषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
स्थितःsituated/abiding
स्थितः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Predicative qualifier)
TypeAdjective
Rootस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (past participle)
नवःnew
नवः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
नवःever-new
नवः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुनरुक्ति (reduplication for emphasis)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
भवतिbecomes/is
भवति:
Kriyā (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
जायमानःbeing born/arising
जायमानः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Participial qualifier)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शतृ-प्रत्यय (present participle, Parasmaipada)
पुनःपुनःagain and again
पुनःपुनः:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण/Temporal setting)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; आवृत्त्यर्थक क्रियाविशेषण (repetitive adverb, reduplicated)