Previous Verse
Next Verse

Shloka 72

Rudra-prasava-varṇana

The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita

वायोः संचरणार्थानि भीमा सा प्रोच्यते तनुः / वैतान्यादीक्षितानां तु या स्थितिर्ब्रह्मवादिनाम्

vāyoḥ saṃcaraṇārthāni bhīmā sā procyate tanuḥ / vaitānyādīkṣitānāṃ tu yā sthitirbrahmavādinām

Die Tanu, die dem Umhergehen des Vāyu dient, heißt Bhīmā. Ebenso ist der Zustand der Brahmavādin, die durch vaitānya‑Dīkṣā und andere Weihen eingeweiht sind.

वायोःof wind
वायोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
संचरणार्थानिpurposes/means of movement
संचरणार्थानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसंचरण + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (purpose/for movement)
भीमाterrible/mighty
भीमा:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
साshe/that
सा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
प्रोच्यतेis proclaimed/called
प्रोच्यते:
Kriyā (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), कर्मणि प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; उपसर्ग प्र-
तनुःbody/form
तनुः:
Pratipādya (प्रतिपाद्य/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वैतानिVedic/ritual (things)
वैतानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवैतान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
आदीक्षितानाम्of the initiated
आदीक्षितानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootआ + दीक्षित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दिक्ष्/दिक्ष् ‘initiate’ → दीक्षित, उपसर्ग आ-)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; भूतकृदन्त (past participle) used substantively
तुbut/indeed
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (contrastive particle)
याwhich (she/that)
या:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
स्थितिःstate/condition
स्थितिः:
Pratipādya (प्रतिपाद्य/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootस्थिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
ब्रह्मवादिनाम्of the Brahman-expounders
ब्रह्मवादिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootब्रह्म + वादिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (those who speak/expound Brahman/Veda)