Shloka 16
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
उग्रस्त्वं देव नाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः / तं रुदन्तं कुमारं तु मारोदीरिति सो ऽब्रवीत्
Transliteration
ugrastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so 'rudatpunaḥ / taṃ rudantaṃ kumāraṃ tu mārodīriti so 'bravīt
Translation
Als man zu ihm sagte: „Dein Name ist Ugra, o Deva“, begann er erneut zu weinen. Zu dem weinenden Knaben sprach er: „Mā rodīḥ, weine nicht.“
Word by Word
उग्रःUgra (name)
उग्रः:
सम्बोधन (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; संबोधनार्थे नामरूपेण
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st case), एकवचन
देवO god
देव:
सम्बोधन (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन
नाम्नाby the name
नाम्ना:
करण (करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; करण/हेतु-भावे (instrumental: “by the name”)
असिare
असि:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
वाक्यसम्बन्ध (उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formइत्यादि-उद्धरणसूचक-अव्यय (quotative particle)
उक्तःhaving been addressed/called
उक्तः:
कर्मणि-विशेषण (कर्मणि)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; “having been said/called”
सःhe
सः:
कर्ता (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अरुदत्cried
अरुदत्:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
तम्him
तम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
रुदन्तम्crying
रुदन्तम्:
कर्म-विशेषण (विशेषण)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; “crying”
कुमारम्the boy
कुमारम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तुindeed/but
तु:
वाक्यसम्बन्ध (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle: but/indeed)
माdo not
मा:
वाक्यसम्बन्ध (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (prohibitive particle)
रोदीःcry
रोदीः:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; निषेधेन सह (with मा)
इतिthus
इति:
वाक्यसम्बन्ध (उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक-अव्यय (quotative)
सःhe
सः:
कर्ता (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद