Shloka 26
Yadu-vaṃśa and the Haihaya Line: From Yadu to Kārtavīrya Arjuna
Devanagari script
स हि नागसहक्रेण माहिष्मत्यां नराधिपः / कर्कोटकसभां जित्वा पुरीं तत्र न्यवेशयत्
Transliteration
sa hi nāgasahakreṇa māhiṣmatyāṃ narādhipaḥ / karkoṭakasabhāṃ jitvā purīṃ tatra nyaveśayat
Translation
Jener Herrscher, von tausend Nāgas unterstützt, gelangte nach Māhiṣmatī; nachdem er die Versammlung Karkoṭakas besiegt hatte, gründete er dort seine Stadt.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
हिindeed
हि:
Sambandha/Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अर्थे—खलु/नूनम् (indeed)
नागसहक्रेणwith (the help of) Nāga-sahakra
नागसहक्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनाग + सहक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नागानां सहक्रः)
माहिष्मत्याम्in Māhiṣmatī
माहिष्मत्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमाहिष्मती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
नराधिपःthe king
नराधिपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर + अधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नराणाम् अधिपः)
कर्कोटकसभाम्the assembly of Karkoṭaka
कर्कोटकसभाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकर्कोटक + सभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कर्कोटकस्य सभा)
जित्वाhaving conquered
जित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), अर्थः—‘जित्वा’ = having conquered
पुरीम्the city
पुरीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
न्यवेशयत्he established/settled
न्यवेशयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + विश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; causative sense ‘to settle/establish’ in context