Shloka 92
Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage
Marutakanyā–Vamśa-varṇana
Devanagari script
सप्तद्वीपां ययातिस्तु जित्वा पृथ्वीं ससागराम् / व्यभजत्पञ्चधा राजा पुत्रेभ्यो नाहुषस्तदा
Transliteration
saptadvīpāṃ yayātistu jitvā pṛthvīṃ sasāgarām / vyabhajatpañcadhā rājā putrebhyo nāhuṣastadā
Translation
Nachdem Yayāti die Erde der sieben Inselkontinente samt ihren Meeren besiegt hatte, teilte König Nāhuṣa sie damals in fünf Teile unter seine Söhne auf.
Word by Word
सप्तद्वीपाम्(the earth) having seven continents
सप्तद्वीपाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक) + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (सप्त द्वीपाः यस्याः/या) विशेषणम् पृथ्वीम् प्रति
ययातिःYayāti
ययातिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootययाति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुindeed
तु:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/अन्वयार्थ (but/indeed)
जित्वाhaving conquered
जित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), अर्थः ‘having conquered’
पृथ्वीम्the earth
पृथ्वीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपृथ्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ससागराम्together with the ocean(s)
ससागराम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘with’) + सागर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाव-समास ‘ससागर’ = ‘सागरेण सह’
व्यभजत्divided/apportioned
व्यभजत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-भज् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
पञ्चधाfivefold/into five parts
पञ्चधा:
Prakara (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootपञ्चधा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner), अर्थः ‘into five parts’
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पुत्रेभ्यःto (his) sons
पुत्रेभ्यः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, बहुवचन
नाहुषःNahusha (lineage epithet)
नाहुषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनाहुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणरूपेण ययातिम् प्रति (Nahusha’s descendant)
तदाthen
तदा:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)