Shloka 4
Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage
Marutakanyā–Vamśa-varṇana
Devanagari script
अन्नं तस्य सकृद्भुक्तमहोरात्रं न क्षीयते / कोटिशो दीय मानं च सूर्यस्योदयनादपि
Transliteration
annaṃ tasya sakṛdbhuktamahorātraṃ na kṣīyate / koṭiśo dīya mānaṃ ca sūryasyodayanādapi
Translation
Diese Speise nimmt, selbst wenn man sie einmal verzehrt, bei Tag und Nacht nicht ab; und selbst wenn man sie seit Sonnenaufgang millionenfach verschenkt, wird sie nicht geringer.
Word by Word
अन्नम्the food
अन्नम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; here nominative singular (subject)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी एकवचनम्; genitive singular
सकृत्once
सकृत्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय)
Formअव्ययम्; adverb ‘once’
भुक्तम्eaten
भुक्तम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभुज् (धातु) → भुक्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; used predicatively with ‘अन्नम्’ = ‘having been eaten’
अहोरात्रम्for a day and night
अहोरात्रम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअहन् + रात्रि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; accusative singular of time-duration; द्वन्द्वः (अहश्च रात्रिश्च)
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम्; negation particle
क्षीयतेdiminishes
क्षीयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षि (धातु)
Formलट् (वर्तमान), आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्; passive/intransitive sense ‘is diminished’
कोटिशःin crores (many millions)
कोटिशः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकोटि + शस् (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
Formअव्ययम्; ‘-शस्’ तद्धितान्त-प्रयोगः; adverb ‘in crores / millions of times’
दीयमानम्being given
दीयमानम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) → दीयमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकर्मणि कृदन्तः (शानच्/मान); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; ‘being given’ (agreeing with अन्नम्)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्; conjunction
सूर्यस्यof the sun
सूर्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम्; genitive singular
उदयनात्from the rising
उदयनात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootउदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे पञ्चमी एकवचनम्; ablative singular ‘from (the time of) rising’
अपिeven
अपि:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; particle ‘even/also’