Previous Verse
Next Verse

Shloka 59

अमावसुवंशानुकीर्तनम् (Amāvasu-vaṃśānukīrtanam) — Recitation of the Amāvasu Lineage; Dhanvantari’s Origin

रमते तत्र वै देवी ह्यैश्वर्यात्सा तु विस्मिता / देव्या क्रीडार्थमीशानो देवो वाक्यमथाब्रवीत्

ramate tatra vai devī hyaiśvaryātsā tu vismitā / devyā krīḍārthamīśāno devo vākyamathābravīt

Dort erfreute sich die Devī, staunend über ihre Hoheit; da sprach der Herr Īśāna, um der Devī göttliches Spiel zu bereiten, diese Worte.

ramatesports, delights
ramate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√ram (धातु)
FormLaṭ (लट्, present), Prathama puruṣa (3rd), Ekavacana; ātmanepada
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormAvyaya; adverb of place (देशवाचक अव्यय)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle (निपात)
devīthe goddess
devī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
hifor, indeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormAvyaya; causal/emphatic particle (निपात)
aiśvaryātfrom (that) lordly power
aiśvaryāt:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootaiśvarya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Pañcamī vibhakti (5th/पञ्चमी), Ekavacana; hetu/apādāna sense (from/owing to)
she
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; sarvanāma
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; particle (निपात)
vismitāastonished
vismitā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvismita (प्रातिपदिक; √smi + vi, क्त)
FormStrīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; kta-participle used adjectivally
devyāto/for the goddess
devyā:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Caturthī vibhakti (4th/चतुर्थी), Ekavacana; sampradāna (for/to)
krīḍā-arthamfor play/sport
krīḍā-artham:
Prayojana (प्रयोजन/कर्म-प्रवचनीयार्थ)
TypeNoun
Rootkrīḍā (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; prayojana (purpose) accusative; tatpuruṣa (क्रीडायाः अर्थः)
īśānaḥthe Lord (Śiva)
īśānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootīśāna (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
devaḥthe god
devaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; apposition to īśānaḥ
vākyamwords, a statement
vākyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā (2nd), Ekavacana
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAvyaya; discourse particle (अनन्तर/आरम्भ)
abravītsaid
abravīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
FormLaṅ (लङ्, imperfect/past), Prathama puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada