Shloka 43
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
अनेकसमवायस्तु पातका हरिणा स्मृताः / तिसृणां चैव वृत्तीनां वृत्तौ वृत्ते च दक्षिणः
Transliteration
anekasamavāyastu pātakā hariṇā smṛtāḥ / tisṛṇāṃ caiva vṛttīnāṃ vṛttau vṛtte ca dakṣiṇaḥ
Translation
Die vielen samavāya wurden von Hari als pātaka (Verfehlungen) erinnert. Und hinsichtlich der drei vṛtti—in der vṛtti und in ihrem Innern—wird ‘dakṣiṇa’ (Süden/dakṣiṇā) bezeichnet.
Word by Word
aneka-samavāyaḥa multiple combination
aneka-samavāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaneka (प्रातिपदिक) + samavāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय ‘many-fold combination’
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात ‘indeed/but’
pātakāḥsins/offences
pātakāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpātaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
hariṇāby Hari
hariṇā:
Karana (करण)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
smṛtāḥare declared/remembered
smṛtāḥ:
Kriya (क्रिया/कर्मणि)
TypeAdjective
Root√smṛ (धातु) → smṛta (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि भाव ‘are said/remembered’
tisṛṇāmof three
tisṛṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Roottri (संख्याप्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘of three’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय ‘and’
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण ‘indeed’
vṛttīnāmof the modes/occupations
vṛttīnām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootvṛtti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
vṛttauin the mode/occupation
vṛttau:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvṛtti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
vṛttein the conduct/occurrence
vṛtte:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvṛtta (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in the conduct/occurrence’ (reading-dependent)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय ‘and’
dakṣiṇaḥthe dakṣiṇa/right/southern (one)
dakṣiṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘right/southern/dakṣiṇa (fee)’ (context-dependent)