Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Bhārgavaṃ prati Varuṇāgamanaṃ

Varuṇa’s Approach to Bhārgava/Paraśurāma

भ्रामयित्वातिवेगेन चिक्षेप लवणार्णवे / क्षिप्तत्वेन समुद्रे तु दिशमुत्तरपश्चिमाम्

bhrāmayitvātivegena cikṣepa lavaṇārṇave / kṣiptatvena samudre tu diśamuttarapaścimām

Er wirbelte den Sruva mit gewaltiger Geschwindigkeit und schleuderte ihn in den salzigen Ozean; im Meer gelandet, schoss er nach Nordwesten davon.

bhrāmayitvāhaving whirled
bhrāmayitvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√bhram (धातु) + causative (णिच्)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त): ‘having whirled/caused to rotate’
ati-vegenawith great speed
ati-vegena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootati (अव्यय/उपसर्ग) + vega (प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva: ati-vega ‘excessive speed’; Masculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular
cikṣepathrew/cast
cikṣepa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṣip (धातु)
FormPerfect (लिट्), Parasmaipada, 3rd person, Singular
lavaṇa-arṇaveinto the salt-ocean
lavaṇa-arṇave:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootlavaṇa (प्रातिपदिक) + arṇava (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya: lavaṇaḥ arṇavaḥ; Masculine, Locative (7th), Singular
kṣipta-tvenaby being thrown / by the throw
kṣipta-tvena:
Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootkṣipta (कृदन्त from √kṣip) + -tva (तद्धित)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (3rd), Singular; abstract noun ‘by/through the act/state of being thrown’
samudrein the sea
samudre:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsamudra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular
tuindeed/and
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya, particle (निपात) with contrast/emphasis
diśamdirection
diśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd), Singular
uttara-paścimāmnorth-western
uttara-paścimām:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootuttara (प्रातिपदिक) + paścima (प्रातिपदिक)
FormDvandva (द्वन्द्व) used adjectivally: ‘northern and western’; Feminine, Accusative, Singular agreeing with ‘diśam’