Shloka 68
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
ककुभो बधिरीकुवन्नलक्ष्यत पयोनिधिः / परितो ऽस्त्रानलज्वालापरिवीतजलाविलः
Transliteration
kakubho badhirīkuvannalakṣyata payonidhiḥ / parito 'strānalajvālāparivītajalāvilaḥ
Translation
Der Ozean, durch aufgewühltes Wasser getrübt und ringsum von den Flammen des Waffenfeuers umhüllt, erschien, als würde er die Himmelsrichtungen betäuben.
Word by Word
ककुभःthe quarters (directions)
ककुभः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootककुभ् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; quarters/directions
बधिरीकुवन्making (them) deafening
बधिरीकुवन्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबधिर (प्रातिपदिक) + ईकृ (धातु) शतृ (कृत् प्रत्यय)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; adverbial to the action: making (them) deaf
अलक्ष्यतappeared, was seen
अलक्ष्यत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु)
Formलङ् (imperfect), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; passive/impersonal: was seen/appeared
पयः-निधिःocean (treasury of waters)
पयः-निधिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
परितःall around
परितः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपरितः (अव्यय)
Formअव्यय; परितोवाचक (adverb: all around)
अस्त्र-अनल-ज्वाला-परिवीत-जल-आविलःwhose waters were turbid, encircled by flames of weapon-fire
अस्त्र-अनल-ज्वाला-परिवीत-जल-आविलः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक) + अनल (प्रातिपदिक) + ज्वाला (प्रातिपदिक) + परिवीत (कृदन्त-प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक) + आविल (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (he whose water is turbid, being surrounded by flames of weapon-fire); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; qualifying पयोनिधिः